చట్టబద్ధమైన సంరక్షకత్వం (Legal Guardianship)

చట్టబద్ధమైన సంరక్షకత్వం అంటే ఏమిటి?

    సంరక్షకుడు (Guardian) అంటే మరొక వ్యక్తిని లేదా వారి ఆస్తిని సంరక్షించడానికి నియమించబడిన వ్యక్తి. సంరక్షకుడు తన ఆధీనంలో ఉన్న వ్యక్తి (Ward) తరపున అన్ని చట్టపరమైన నిర్ణయాలు తీసుకుంటారు. సాధారణంగా 18 ఏళ్లలోపు ఉన్న మైనర్లకు లేదా శారీరక, మానసిక లోపాల వల్ల తమను తాము చూసుకోలేని వారికి సంరక్షకుడిని నియమిస్తారు. మైనర్లు చట్టపరంగా ఒప్పందాలు చేసుకోవడానికి అనర్హులు కాబట్టి, వారి ప్రయోజనాల రక్షణ కోసం సంరక్షకుడు అవసరం.

ప్రత్యేక పరిస్థితులు: ఆటిజం, సెరిబ్రల్ పాల్సీ, మందబుద్ధి మరియు బహుళ వైకల్యాలు

ఈ రకమైన వైకల్యాలు ఉన్న వ్యక్తులు 18 ఏళ్లు నిండిన తర్వాత కూడా తమ జీవితాలను లేదా చట్టపరమైన నిర్ణయాలను స్వయంగా నిర్వహించుకోలేకపోవచ్చు. అందువల్ల, వారికి జీవితాంతం సంరక్షకుని అవసరం ఉంటుంది. అయితే, సెరిబ్రల్ పాల్సీ వంటి కొన్ని కేసులలో, వారు కొంతవరకు స్వతంత్రంగా పనిచేయగలిగితే 'పరిమిత సంరక్షకత్వం' (Limited Guardianship) సరిపోతుంది.

నేషనల్ ట్రస్ట్ యాక్ట్ కింద సంరక్షకత్వం

నేషనల్ ట్రస్ట్ యాక్ట్ సెక్షన్ 14 ప్రకారం, జిల్లా కలెక్టర్ నేతృత్వంలోని స్థానిక స్థాయి కమిటీ (LLC) ఆటిజం, సెరిబ్రల్ పాల్సీ, మందబుద్ధి మరియు బహుళ వైకల్యాలున్న వారికి సంరక్షకులను నియమించే అధికారం కలిగి ఉంటుంది.

సంరక్షకత్వం ఎందుకు?

• ఇతర చట్టాలు కేవలం మైనర్లకే సంరక్షకత్వాన్ని కల్పిస్తాయి, వైకల్యం ఉన్న పెద్దల కోసం ఉన్న చట్టపరమైన ఖాళీని ఇది భర్తీ చేస్తుంది.
• నిర్ణయాలు తీసుకునే సామర్థ్యం తక్కువగా ఉన్న వికలాంగులకు రక్షణ కల్పిస్తుంది.

సంరక్షకుని విధులు (సెక్షన్ 16)

• నియామకం జరిగిన 6 నెలలలోపు, వికలాంగుని స్థిర, చరాస్తుల జాబితాను (Inventory) సమర్పించాలి.
• ప్రతి ఆర్థిక సంవత్సరం ముగిసిన 3 నెలలలోపు, ఆస్తుల నిర్వహణ మరియు ఖర్చులకు సంబంధించిన ఖాతాలను సమర్పించాలి.

ఎవరు దరఖాస్తు చేసుకోవచ్చు?

• తల్లిదండ్రులు సంయుక్తంగా లేదా విడిగా (మరణం, విడాకులు వంటి సందర్భాల్లో).
• తల్లిదండ్రులు లేని పక్షంలో తోబుట్టువులు (Siblings).
• బంధువులు లేదా రిజిస్టర్డ్ స్వచ్ఛంద సంస్థలు.
• వైకల్యం ఉన్నవారు.
• దిక్కులేని లేదా వదిలివేయబడిన వ్యక్తుల కోసం కమిటీ నేరుగా ఒక సంస్థను కోరవచ్చు.

సంరక్షకునిగా ఎవరిని నియమించవచ్చు?

కమిటీ సంరక్షకుని నియమించేటప్పుడు కొన్ని నిబంధనలను పరిశీలిస్తుంది:

• అతను భారతీయ పౌరుడై ఉండాలి.
• మానసిక అనారోగ్యం లేదా నేర చరిత్ర ఉండకూడదు.
• దివాలా తీసిన వ్యక్తి లేదా పరాయివారిపై ఆధారపడే నిరుపేద (Destitute) అయి ఉండకూడదు.
• ముఖ్య గమనిక: ఒంటరి పురుషుడు (Single Male) ఒక మహిళకు సంరక్షకునిగా ఉండలేరు. అటువంటి సందర్భంలో అతని భార్యను కూడా కో-గార్డియన్ (Co-guardian) గా చేర్చాలి.

అవసరమైన పత్రాలు (Documents)

దరఖాస్తు ఫారమ్-A తో పాటు ఈ క్రింది పత్రాలను జతచేయాలి:

• వికలాంగుని పుట్టిన తేదీ ధృవీకరణ పత్రం.
• నివాస ధృవీకరణ పత్రం (రేషన్ కార్డ్, ఓటర్ ఐడి, పాస్‌పోర్ట్ మొదలైనవి).
• ప్రభుత్వ ఆసుపత్రి/వైద్య బోర్డు జారీ చేసిన వైకల్యం సర్టిఫికేట్ (Disability Certificate).
• ఆస్తుల వివరాలు మరియు ఇతర సహాయక పత్రాలు.
• సంరక్షకునిగా నియమించబడే వ్యక్తి ఇచ్చే సమ్మతి పత్రం.
• సంరక్షకుని సమ్మతి పత్రం.

సంరక్షకుని తొలగింపు ప్రక్రియ

ఒకవేళ సంరక్షకుడు వికలాంగుని పట్ల దుర్వినియోగానికి పాల్పడినా లేదా ఆస్తిని కాజేసినా వారిని తొలగించవచ్చు.

• తల్లిదండ్రులు లేదా బంధువులు ఫిర్యాదు చేస్తే, LLC ముగ్గురు సభ్యులతో కూడిన విచారణ బృందాన్ని నియమిస్తుంది.
• విచారణ బృందం 10 రోజుల్లో నివేదిక ఇస్తుంది.
• నివేదిక ఆధారంగా, సదరు సంరక్షకునికి వివరణ ఇచ్చుకునే అవకాశం ఇచ్చి, 10 రోజుల్లో కమిటీ తుది నిర్ణయం తీసుకుంటుంది.

దుర్వినియోగం అంటే ఏమిటి? 

    గొలుసులతో కట్టేయడం, కొట్టడం, లైంగిక వేధింపులు, ఆహారం/నీరు ఇవ్వకపోవడం, ఒంటరి గదిలో నిర్బంధించడం మరియు ఆస్తిని తప్పుడు పనులకు వాడటం వంటివి వేధింపుల కిందకు వస్తాయి.

గృహ సందర్శన (Home Visits)

సంరక్షకత్వం ఇచ్చే ముందు వాస్తవ పరిస్థితులను తెలుసుకోవడానికి కమిటీ సభ్యులు ముందస్తు సమాచారం లేకుండా ఇంటికి వెళ్తారు.

• అక్కడ నివసించే పరిస్థితులు, కుటుంబ సంబంధాలు మరియు వికలాంగుని సామర్థ్యాన్ని పరిశీలిస్తారు.
• ఈ సందర్శన నివేదిక భవిష్యత్తులో కోర్టు కేసుల సమయంలో కీలక ఆధారంగా మారుతుంది.

ముఖ్యమైన సంప్రదింపు సమాచారం:

• చిరునామా: 6వ అంతస్తు, NISD బిల్డింగ్, ప్లాట్ నం. G-2, సెక్టార్-10, ద్వారక, న్యూ ఢిల్లీ - 110075.
• ఈమెయిల్: contactus@thenationaltrust.in
  
• ఫోన్ నంబర్: 011-20897959 లేదా 011-20897276.
  
• వెబ్‌సైట్: thenationaltrust.gov.in

Downloads

• Click here to download the Consent form for appointed Guardian.
• Click here to download the Consent form for the Guardian.
• Legal Guardianship FORM C & D
• Click here to Apply for the LLC Member (PwD only).
• Click here to Apply for the Legal Guardianship.
• Click here to edit the Registration Form.
• Click here to track Application.